Verkiezingsprogramma’s, wat moet je er van zeggen? Het is een ritueel. Partijen schrijven tientallen tot honderden ideeën en plannen op waaraan ze de volgende vier jaar willen gaan werken. Of het nu om realistische of on-realistische zaken gaat, maakt niet uit. Als er maar wat staat. Er is toch niemand die het leest, op het geharde partijkader en deze of gene fanatiekeling na.

Het echt presenteren van een programma doen de partijen niet meer. Sommigen brengen nog een persbericht uit; anderen volstaan ermee het programma gewoon op de site te zetten. Zoekt de belangstellende het zelf maar uit. De inhoud verschilt per partij. De ene doet het in vijf A4-tjes, de ander spendeert er 79 pagina’s aan. Regelmatig wordt bestaand beleid gewoon nagepraat; bestaat hetgeen men voorstelt al lang. Papier is geduldig.

Wie alle stukken naast elkaar legt (er zijn 10 partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezing van 18 maart), krijgt echter wel een beeld waar het heen gaat met deze gemeente. Zeg maar: de grote lijn waarover consensus bestaat/een meerderheid voor is:

– De lasten voor de inwoners gaan omhoog. Onroerendzaakbelasting (OZB) met name,

– Er komt betaald parkeren. Daar is nu zelfs de VVD voor zo lang het maar geen betaald parkeren per uur wordt,

– De maximum snelheid wordt 30 km per uur, behalve op een paar doorgaande wegen,

– Aan de verkeersproblemen rond de Mall doen we niets meer. Alleen moet de Mall-directie wel gaan meebetalen aan gemeentelijke maatregelen om die problemen (met name parkeren) aan te pakken,

– De Vlietlijn (tram Den Haag CS, Binckhorst, Station Voorburg met aftakking naar Rijswijk/Delft via Voorburg-West) mag er komen als het laatste stukje bij Station Voorburg maar ondergronds gaat,

– We willen meer woningen gaan bouwen, voor allerlei verschillende groepen. Bouw moet binnen de bebouwde kom en omhoog. Het percentage sociale woningen moet omhoog naar ergens tussen 30 en 50 procent. We willen ook meer middeldure huur- en koopwoningen, zo rond de 30 procent.

Alle partijen bewijzen lippendienst aan meer groen. Kunst en cultuur moeten een duwtje in de rug krijgen. In elke wijk moet een ontmoetingspunt komen. De burgerparticipatie moet worden doorgezet.

Leuk bedacht daar waar er jaarlijks meer bomen gekapt worden of anderszins ‘verdwijnen’ dan er geplant worden, er op kunst en cultuur door de huidige coalitie is bezuinigd, wijkcentra vanuit de gemeente al jaren geen cent steun krijgen en de burgerparticipatie aan alle kanten misloopt.

De programma’s bevatten vrijwel zonder uitzondering ook de nodige passages tekst over onderwerpen waar de gemeente eigenlijk niets over te vertellen heeft. Zoals openbaar vervoer (zaak HTM een concessieverlener MRDH), veiligheid (zaak politie), onderwijs (zaak schoolbesturen en het rijk), sport (zaak van sportverenigingen) en feitelijk ook woningbouw (gaan ontwikkelaars/investeerders/bouwers over).

De politieke partijen, en dus ook de gemeente, maken de wereld niet. Ze kunnen hoogstens op details bijsturen. Op punten waar men wél invloed kon hebben, heeft men echter nagelaten die te gebruiken. Zie de bouw van recreatiewoningen in Vlietland (DLR bepaalt), de Mall (URW bepaalt), de Vlietlijn (rijk en Den Haag bepalen).

Opmerkelijk in de verkiezingsprogramma’s is het ontbreken van zaken die de partijen in vorige gevallen o zo belangrijk vonden. De ontwikkeling van Stompwijk, voorzieningen voor de jongeren, (vernieuwing van) burgerparticipatie.

Maar wat te denken over het grotendeels ontbreken van stukken tekst over duurzaamheid (op meer groen na) en de energieomwenteling (van het gas af, warmtenetwerk, zonnepanelen, windmolens)? Daar weten de dames en heren politici kennelijk geen raad mee.

Traditioneel is er in geen enkel verkiezingsprogramma te vinden hoe de partijen hun ideeën, plannen, voorstellen denken te financieren. De kosten ervan zijn niet eens aangegeven.

Voor het bekostigen van een en ander zijn er twee mogelijkheden: bezuinigen en/of inkomsten verhogen. In beide gevallen lijkt de inwoner de klos. Door bezuinigingen neemt de gemeentelijke dienstverlening af; inkomstenverhoging betekent hogere lasten.

Er zijn echter mogelijkheden voor de gemeente om geld te sparen zonder dat de inwoner er iets van merkt. Wat voorbeelden: geen renovatie van winkelcentrum Julianabaan Voorburg, geen bouw van een nieuwe vergaderzaal voor de gemeenteraad in het Raadhuis Leidschendam, geen grootschalige herinrichting van de Veursestraatweg, het ondergronds brengen van hoogspanningskabels langs het spoor Amsterdam-Rotterdam, niet ‘ombouwen’ van Voorburg-West voor de Vlietlijn, geen herinrichting van Voorburg-Noord noord, stoppen met het inhuren van zogenaamde experts en het inschakelen van bureaus.

Scheelt alles bij elkaar grof gerekend minstens 50 miljoen euro, waarschijnlijk nog veel meer.

Maar ja, dat soort voorstellen maken je als partij kwetsbaar en mikpunt van kritiek. En dat wil je niet in verkiezingstijd als je kiezers moet paaien. Dan maar liever met mooi opgeschreven visioenen. Haalbaar of niet. Betaalbaar of niet. Papier is geduldig. En na de verkiezing kan het programma zo weer de prullenbak in. Coalitievorming betekent immers compromissen sluiten. En in de oppositie speel je toch niets klaar.

Nagekomen bericht: door de congestie op het stroomnet kunnen alle bouwplannen terzijde worden gelegd; er is geen stroomaansluiting voor de woningen. En ook de duurzaamheid kan op een laag pitje: geen aansluiting voor een laadpaal, zonnepaneel, warmtepomp meer.