Geen bouw van 222 recreatiewoningen in natuur- en recreatiegebied Vlietland is een ‘hot’ item in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezing van 18 maart. Het aantal partijen dat het gebied groen wil houden neemt bijna met de dag toe. En daarmee komen degenen die niet duidelijk afstand nemen van die bouw, steeds meer in de hoek te zitten waar de klappen vallen.

In de debatten werd zijdens B&W, maar ook vanuit de coalitiepartijen VVD en GBLV, steeds beweerd dat de bouw op grond van oude afspraken (bestemmingsplan 2005) door moest gaan. Met als extra argument dat het verbreken van die afspraken zou leiden tot een zeer forse schadeclaim van ontwikkelaar DLR en pachter RCV.

Een claim die zo hoog zou zijn dat de gemeente die niet kon betalen c.q. diep zou moeten snijden in voorzieningen en/of mooie plannen voor de inwoners. En dat minstens voor de komende vier tot acht jaar.

Dit zwarte scenario werd echter nooit cijfermatig onderbouwd. Want dat kon niet. De relevante informatie was in juli 2023 door de gemeenteraad geheim verklaard. En dus moest er altijd met meel in de mond gesproken worden.

Terwijl de tegenstanders van de bouw overal hun ‘groene’ verhaal konden doen, moesten de voorstanders het doen met vage uitspraken. En dat maakte nou niet een echt sterke indruk.

Dus verzonnen de coalitiepartijen VVD, GBLV en D66 een truc. Vlak voor de laatste vergadering van de gemeenteraad voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezing (dinsdag), kwamen ze met een motie. De geheime berekening uit 2023 moest openbaar worden. En wel meteen; de dag nadat de motie zou zijn aangenomen.

Motief: er lag nu een nieuw bestemmingsplan ter behandeling bij de gemeenteraad over die bouw. En daar kon in het openbaar moeilijk over gepraat worden door de geheime onderdelen.

Leuk gevonden maar het waren met name VVD, GBLV en D66 die in 2023 voorstander van de geheimhouding waren. In de afgelopen jaren werd er bij geen enkel Vlietland-debat gevraagd om opheffing van die geheimhouding. En het nieuwe bestemmingsplan ligt er ook al even.

Het was SP-voorman Ed van der Schaft die de coalitiepartijen dan ook van een verkiezingsstunt betichtte ingegeven door angst dat de kiezer hen afrekent op Vlietland bij de stembusgang komende week. Walter Rosbenders (GBLV, en indiener van de motie) noemde die ‘aantijgingen buiten proportie’.

Op vragen waarom de motie kort voor het debat pas werd ingediend, reageerde Rosbenders helemaal niet. Ron van Duffelen (CDA): ‘Ik heb het gevoel dat ik word gepiepeld. Coalitiebelang gaat voor algemeen belang’.

Nog bonter werd het toen Walter Rosbenders verklaarde dat de cijfers nu een ‘heel andere waarde’ hebben dan in 2023 toen het nog heel ‘actueel’ was allemaal en de gemeente in een ‘onderhandelingspositie met DLR’ zat. Met andere woorden: het kan nu omdat het niet meer relevant is. Dus toch een ander doel?

Vreemd dan dat Rosbenders collega van D66, Alexander Hielkema, aangaf dat D66 nooit voor geheimhouding was en dat er helemaal niet gebouwd kan worden aangezien er geen vergunningen voor zijn. Ron van Duffelen: ‘En nu bent u ineens voor een groen Vlietland’. Hielkema: ‘Dat klopt’.

Hoezeer het geheel door de coalitiepartijen was voorbereid bleek ook uit het optreden van wethouder Philip van Veller (VVD, financiën). Hij gaf in het debat aan door zijn ambtenaren nieuwe actuele berekeningen te hebben laten maken. Met diverse scenario’s, inclusief aansprakelijkheid, vergunningverlening, juridische bepalingen, mogelijke rechtszaken. Daaruit waren bedragen gekomen binnen ‘bandbreedtes’. Ook de dekking van die bedragen binnen de gemeentelijke begroting was uitgewerkt.

Van Veller stelde dat hij een en ander al een paar keer bij zich had gehad maar dat de gemeenteraad er nooit naar gevraagd had. Hij wilde het zaakje best vrijgeven want het belang van de gemeente werd er niet door geschaad. ‘Iedereen kan die berekeningen maken. DLR heeft ze ook gemaakt’, aldus Van Veller, die er ook nog fijntjes aan toevoegde dat de getallen uit 2023 ‘misschien achterhaald’ zijn.

Met de stemmen van Marien van Wijk (CDA), Frank Wilschut (ChristenUnie) en Ed van der Schaft (SP) tegen werd de motie-Rosbenders uiteindelijk aangenomen. Binnen 12 uur daarna werd de geheime berekening uit 2023 openbaar. Minstens 8,8 miljoen euro luidt de rekening van het groen houden van Vlietland volgens de Johan van Oldenbarnevelt stichting, centrum voor bestuurlijk schadevergoedingsrecht.

Zes uur later kwam Philip van Veller met zijn eigen berekening: 25 tot 35 miljoen euro als claim; tot een kleine miljoen inkomstenderving voor de gemeente. Is via de financiële reserves van de gemeente weliswaar op te hoesten doch betekent dat die tot een gevaarlijk niveau zakken, het vermogen van de gemeente om financiële risico’s op te vangen te gering wordt, en de mogelijkheid rekeningen zelf te betalen afneemt.

In januari hintte Sabrina van den Heuvel, VVD-fractievoorzitter, in een vergadering er al op dat de claim ervoor zou zorgen dat de inwoners vier tot acht jaar de nadelige gevolgen ervan zouden ondervinden. Waarnemers berekenden de claim toen al op zo’n 40 miljoen euro. En zie daar.

De snelheid waarmee Philip van Veller nu met zijn uitgewerkte berekening kwam, duidt erop dat die al lang klaar lag. Alleen moest er een gelegenheid gevonden worden – een truc worden bedacht – die naar buiten te kunnen gooien. Dat werd het opheffen van de geheimhouding op het stuk uit 2023.

Geen wonder dat de cijfers daarin niet meer relevant werden genoemd. Er lagen immers al andere berekeningen die degenen die de bouw door willen laten gaan in de kaart spelen.

Nu kan de vraag dus gaan luiden wie die moet gaan betalen. Frank Wilschut diende meteen het voorstel in om als B&W langs te gaan bij Voorschoten (gebruikers van Vlietland), Leiden (gebruikers van Vlietland) en de provincie (eigenaar van Vlietland) voor een financiële bijdrage. Toevallig (ahum) ook voorstanders van een groen Vlietland.

Dat ging wethouder Bianca Bremer (GBLV) te ver. Ze wees erop dat de gemeente zich in 2020 verplicht had mee te werken aan het bouwplan. Het dan actief zoeken naar partners om die plannen af te kopen, zou volgens haar wel eens negatieve juridische consequenties kunnen hebben. DLR, RCV en/of provincie zouden er aanstoot aan kunnen nemen.

Dat moest allemaal eerst nader worden uitgezocht. De resultaten zijn pas in mei te verwachten. Dus na de gemeenteraadsverkiezing en voor de bespreking van het nieuwe bestemmingsplan Vlietland met een commissie uit de gemeenteraad.

Kortom: de volgende truc is al bedacht mocht het nu vrijgegeven prijskaartje de voorstanders van een groen Vlietland niet genoeg afschrikken. En de verkiezingsuitslag negatief uitvallen voor de pro-bouw partijen.