Kiezers zijn verliezers als ze zich op vlakte houden. Dan kunnen ze slechts (eenmaal in de vier jaar) hun stem uitbrengen en moeten ze vervolgens (veelal ongehoord) in de wachtkamer plaatsnemen.  Er zijn wel wat actievoerders op enkele gebieden, maar verreweg de meeste kiezers houden zich koest. Dat vinden politici wel fijn want dan kunnen ze lekker doen wat ze willen met het mandaat dat ze van de kiezers hebben gekregen. Helaas leidt dat te vaak tot slechte resultaten, verstoorde verhoudingen en wantrouwen bij burgers tegenover de politiek.

Veel kiezers zijn murw gebeukt en houden zich liever afzijdig, en populisme krijgt hiermee volop de ruimte. Daarom wordt het tijd dat kiezers zich nu eens gaan roeren. Om ze daarbij te helpen hebben wij alvast een pakket eisen opgesteld om burgers/kiezers in beweging te krijgen, in het belang van de burgers, van de kwaliteit van beleid en bestuur, van de economie en bovenal het belang van de samenleving. Politieke partijen smeken om onze stem, laten wij daar nu eens wat voor terugvragen: we willen een democratie die elke dag functioneert, niet slechts eenmaal per vier jaar. Want de overheid is er niet voor zichzelf maar voor alle burgers.

Algemene eisen:

-De relatie tussen burgers en hun overheid dient structureel versterkt en verbeterd te worden onder meer door volop ruimte te geven aan burgerparticipatie.
-Vervang top-down beleidsontwikkeling door een bottom-up proces waarin alle perspectieven vooraf worden meegenomen.
-Luister altijd naar burgers (primaire doelgroep) en betrek hun gezichtspunten bij de beleidsontwikkeling.
-Toets de aannames bij wat je als politicus naar voren brengt over maatschappelijke problemen en de maatregelen die deze problemen moeten verhelpen of (liever nog) kunnen voorkomen.
-Negeer niet langer de vele goede en bruikbare adviezen van deskundigen, onderzoekers en de vele adviesorganen.
-Betrek uitvoerders actief bij de beleidsontwikkeling, want zij kennen de praktijk en moeten het beleid zien waar te maken.
-Volg de zerobase-benadering om tot verbetering van het beleid te komen en schaf slecht lopend beleid in alle gevallen meteen af.
-Wees bereid tot drastische veranderingen zodat slecht werkend beleid niet langer met zachte hand wordt aangepakt; houd slecht beleid niet in stand met de kaasschaafmethode, want dat gaat ten koste van nuttige voorzieningen.
-Ontwikkel programma’s voor beleidsvereenvoudiging op alle beleidsterreinen en betrek daar vooral ook praktijk- en ervaringsdeskundigen bij; saneer daarmee het bestaande regelpakhuis en voorkom nieuwe aanwas.
-Stimuleer innovatie in het veld van de publieke sector en zorg voor voldoende experimenteerruimte op elk beleidsterrein, waarbij ook doelgroepen worden betrokken.
-Leg verantwoording af aan burgers, vraag om terugkoppeling van burgers en gebruik dat om ervan te leren.
-Zoek naar goed werkende oplossingen in de praktijk in plaats van tekentafeloplossingen of oplossingen die eenzijdige belangen dienen.
-Blijf niet hangen in ideologische debatten maar ga concreet wat doen aan de maatschappelijke problemen, maak een versnellingsagenda en zorg dat die ook wordt uitgevoerd.
-Blijf niet hangen in procedures, inspanningsverplichtingen en trage processen, maar wordt een betrouwbare overheid die resultaat levert op basis van samenwerking met burgers.
-Stimuleer en faciliteer zelfredzaamheid van burgers en bedrijven en ondersteun burgerinitiatieven zodanig dat ze niet aan hun lot worden overgelaten en blijven hangen in goede bedoelingen.
-Stel prioriteiten, ontwikkel niet meer maar beter beleid en maak niet van alles een crisis.
-Voorkom stapeling van wetsamendementen die de uitvoering belemmeren en stel een praktijktoets vooraf verplicht bij nieuwe wetgeving aan de hand van concrete doelen en tussendoelen, zodat er geleerd kan worden van de praktijk.
-Focus in het politiek proces op de constructief inhoudelijke dialoog gericht op effectieve oplossingen en niet op de ideologische of beeldvormingsoptiek gericht op het etaleren van verschillen.

Specifieke eisen:

-Huisvesting: laat gemeenten in alle opzichten de hoofdrol pakken, verminder regels en procedures en biedt ruimte voor creatieve oplossingen.
-Onderwijs: laat leerkrachten weer de hoofdrol pakken; geef leerlingen meer ruimte voor herkansingen.
-Arbeidsmarkt: verwijder de vele obstakels voor werkzoekenden en werkgevers.
-Economie: zorg voor een gelijk speelveld tussen grote en kleine bedrijven.
-Bestaanszekerheid: pak de armoedevalkuil eindelijk eens aan.
-Zorg: verwijder verkeerde prikkels uit het systeem en vertrouw verder op de professionals; besteed meer geld aan preventie en verminder de administratieve druk.
-Criminaliteit: geef meer aandacht aan preventieve maatregelen dan aan criminaliteitsbestrijding; geef minder aandacht aan administratie en procedures.
-Defensie: maak het leger effectiever via veel meer Europese samenwerking.
-Milieu: met doelvoorschriften worden het bedrijfsleven en de samenleving veel beter geholpen dan met gedetailleerde regelgeving.
-Vluchtelingen: geef meer geld aan beleid dat preventief werkt (denk aan meer economische samenwerking met de betreffende landen) anders blijft de opvang een voortdurende kopzorg.

Dat is bij elkaar nogal wat, maar het is hard nodig. Alles samenvattend: verander structureel opzet en werkwijze van de overheid, zeker in haar relatie met burgers. Hopelijk ziet het nieuwe kabinet hier heil in om tot een betere aanpak te komen. En hopelijk leidt dit na de komende gemeenteraadsverkiezingen tot de gewenste veranderingen, waarbij via de komende coalitieakkoorden een eerste stap in de goede richting kan worden gezet. Zo niet, dan zakken we weer terug in het bekende stramien, wat tot de volgende ronde van teleurstellingen leidt.

(Rob van Engelenburg/Peter van Hoesel)