Verkenner Bruno Bruins (VVD) is nu een week of drie bezig om uit te zoeken welke de meest logische combinatie is van partijen die na de gemeenteraadsverkiezing van 18 maart Leidschendam-Voorburg moeten gaan besturen. De liberaal heeft voor zijn activiteit tot 17 april de tijd gekregen van de diverse partijleiders.

In de gesprekken gaat het niet alleen over de meest logische partijcombinatie – wie wil met wie en waarvoor is er voldoende draagvlak in de gemeenteraad (meer dan de helft van de 35 zetels – maar ook over de belangrijkste kwesties die volgens de betrokkenen spelen. En aangepakt moeten worden.

Na de stembusgang van maart 2022 kwam toenmalig verkenner Henk Bouwmans met dit lijstje: wonen (woningbouw), omgang met de inwoners, duurzaamheid, verkeer, bereikbaarheid. Vier jaar later zijn die onderwerpen nog steeds actueel, want er is op geen enkel terrein merkbaar vooruitgang geboekt onder de combinatie VVD, GBLV, D66. Maar dat terzijde.

De uitslag van de gemeenteraadsverkiezing maakte een aantal zaken duidelijk. De steun voor de VVD kalft af ook al blijft die partij wel de grootste (21,3 procent van de stemmen, 8 raadszetels). GBLV verloor éénderde van zijn aanhang. D66 kwam als winnaar naar voren en werd lokaal de tweede partij: 17,5 procent van de stemmen, 7 raadzetels.

Op basis van deze uitkomst is het ‘logisch’ dat VVD en D66 samen het hart gaan vormen van een nieuwe coalitie. Twee liberale partijen met tezamen 15 mensen in de gemeenteraad. Voor een meerderheid moet er echter nog een partij bij.

GBLV (5 raadszetels) heeft zich zichzelf na de electorale draai in de oren in de wachtkamer geplaatst. D66 zal bovendien niet nog eens als bijwagen van VVD en GBLV willen fungeren in een mogelijke coalitie.

PRO (GroenLinks/PvdA, 5 raadszetels) kan doch ook die partij verloor fors bij de gemeenteraadsverkiezing. Voor de VVD is een combinatie met D66 en PRO ‘te links’. En men zou binnen B&W met twee vertegenwoordigers op moeten boksen tegen drie wethouders van D66/PRO. Zelf ziet PRO zich als oppositiepartij verder gaan in de komende 4 jaar.

Het CDA dan (4 raadszetels). Bestuurspartij. Past ook in een combinatie met VVD en D66. Alleen zou de partij genoegen moeten nemen met één vertegenwoordiger in B&W. Versus 4 uit liberale hoek. Zonder harde afspraken wordt dat een rol als aanhangwagen; alleen noodzakelijk voor de meerderheid in de gemeenteraad (19 van de 35 zetels).

Een andere optie is de combinatie VVD, D66 en Aandacht-LV (3 raadszetels). De marge in de gemeenteraad is dan echter heel smal (18 van de 35 zetels). Bovendien heeft Aandacht-LV het imago van een actiepartij die ook schopt tegen voor met name de VVD ‘heilige huisjes’. Daarnaast is Aandacht-LV nog jong. De stabiliteit van de partij moet zich nog bewijzen. Dat vormt een risico binnen een coalitie.

Los van de vraag ‘wie met wie’ ligt er echter nog een ander probleem: het dossier woningbouw Vlietland. VVD en GBLV zijn uitgesproken voor die bouw; alle andere partijen hebben zich daar tegen gekeerd.

Indien VVD en D66 daar onderling niet uit komen is een coalitie van beiden geblokkeerd. De VVD zou dan alleen nog met GBLV verder kunnen doch die combinatie heeft geen meerderheid in de gemeenteraad (13 van de 35 zetels).

Rest een coalitie zonder VVD, onder aanvoering van D66. Indien GBLV om opportunistische redenen (het pluche in het raadhuis) niet bijdraait, en Vlietland-wethouder Bianca Bremer laat vallen, is alleen nog een combinatie D66, PRO, CDA, Aandacht-LV mogelijk. Steunend op 19 van de 35 raadszetels.

Is er een uitweg uit het Vlietland-dilemma? Ja, indien de coalitiepartners besluiten het tot een ‘vrije kwestie’ te verklaren. Dat wil zeggen dat elk raadslid naar eigen overtuiging kan oordelen en de uitkomst door eenieder geaccepteerd zal worden.

Dat wil dus zeggen dat, stand nu, het ontwerp bestemmingsplan dat de bouw van 222 laagbouw woningen mogelijk maakt, wordt verworpen. Dan blijft het bestemmingsplan met hoogbouw (50 procent van de geplande woningen) in stand.

Daarna zijn er twee opties: ontwikkelaar DLR ziet zelf af van hoogbouw (want onaantrekkelijk in de markt) of zet hoogbouw toch door. Die hoogbouw kan dan weer door de gemeenteraad geblokkeerd worden. Dat kan dan eventueel tot een schadeclaim zijdens DLR leiden.

Wanneer dat aan de orde is, en voor welk bedrag weet niemand. Bovendien is alsdan de gemeenteraadsverkiezing van 2030 al weer geweest en zitten er weer andere bewoners in het raadhuis.

Maar als Vlietland tot een vrije kwestie wordt verklaard zou ook de combinatie VVD, D66, GBLV weer voor een tweede periode van 4 jaar kunnen. Of een bondgenootschap D66, PRO, CDA met als vierde partner GBLV dan wel Aandacht-LV. Formeren, het is net pokeren. Waarbij de kiezers alleen nog als toeschouwers fungeren. De scheidsrechter spelen mag pas weer over 4 jaar.