De gemeente spendeert elk jaar grotere sommen aan het inhuren van externe ‘experts’. Ging het in 2020 nog om 8,5 miljoen euro, in 2024 was dat al 17,45 miljoen euro. Het cijfer voor 2025 is nog niet bekend.

De huidige coalitie van VVD, GBLV en D66 repte in het coalitieakkoord van juni 2022 met geen woord over de externe inhuur. Dus ook niet over het beperken ervan. In dat jaar werd er 15 miljoen besteed aan de ‘experts van buiten’. Twee jaar later was dat al 2,45 miljoen euro meer.

In de gemeenteraad is er tot nu toe geen enkele aandacht voor deze ontwikkeling. Op zich niet vreemd want de benodigde informatie is niet te vinden in de gemeentelijke begroting, noch in andere beleidsstukken.

Degenen die er toch iets over willen weten moeten bij de gemeente een verzoek doen op grond van de Wet open overheid (WOO). En dan krijgt men na enige tijd een budgetbewakingsoverzicht, boekingen inhuur, boekingen inhuur kredieten.

Per gemeentelijke dienst dan wel project blijkt dan welk bureau is ingehuurd en voor welk bedrag. Overigens met de nodige onleesbaar gemaakte passages. Ruwweg zo’n 150 bureaus en instanties die door de gemeente worden ingeschakeld om het werk te doen dan eigenlijk door de eigen ambtenaren had moeten worden verricht. Veel van de opgesomde bureaus figureren jaarlijks in de overzichten.

Op grond waarvan de externen worden geselecteerd is onbekend. Bekend is echter dat veel oud-ambtenaren adviesbureaus oprichten om zich vervolgens weer door overheden (rijk, provincies, gemeenten) te laten inhuren.

Zo had de gemeente Leidschendam sinds 2005 een adviseur, Peter Heijnen, die feitelijk op de loonlijst stond van de Lodewijck groep; een bureau dat zich bezig houdt met ruimtelijke ontwikkeling en omgevingsrecht. Heijnen zelf was voor de gemeente adviseur inzake bestemmingsplannen en locatie-ontwikkeling. Zoals de Mall, Duivenvoordecorridor, Leidschendam-Centrum, Vlietland. Eind 2021 was hij nog steeds adviseur. Inmiddels is hij formeel ambtenaar van Leidschendam-Voorburg.

Hoe fout het kan gaan met de externe adviseurs bleek vorige week. Een door de gemeente ingehuurd projectleider adviseerde B&W om bij een onderzoek naar het evenementenbeleid het bureau ESI in te schakelen. Wethouder Astrid van Eekelen (VVD) volgde dat advies op. Inmiddels is duidelijk geworden dat betrokkene zelf voor ESI werkte. Met andere woorden: hij of zij had er een belang bij dat ESI de opdracht kreeg.

Op het Raadhuis heeft men kennelijk nooit onderzoek gedaan naar de band tussen de projectleider en het bureau. Een omissie die meteen vragen oproept inzake alle andere gevallen van externe inhuur en de gevolgen daar van.

Maar mogelijk is de band van de projectleider met ESI wel onderzocht en is geconcludeerd dat het allemaal door de beugel kon. Dat is nog erger. Het werkt immers vriendjespolitiek in de hand om nog maar te zwijgen over mogelijke prijsmanipulatie en zakkenvullerij.

Ooit besloten B&W en de gemeenteraad dat de gemeente een ‘regiegemeente’ werd. De grote lijnen werden op het Raadhuis uitgezet; de uitvoering werd aan anderen over gelaten. Daarmee werd de deur naar een omvangrijk circuit van externe inhuur geopend. De eigen ambtenaren hebben immers de kennis en kunde niet meer.

Meer en meer blijkt hoe fout die keuze was en waar een en ander toe kan leiden. De direct betrokkenen op het Raadhuis lijken het allemaal wel best te vinden. Externe inhuur = minder werk en kopzorgen. En de rekening? Die betalen de inwoners via hun belastinggeld. Dus geen centje pijn.