Verkiezingen deel 1

De verkiezingstijd is weer aangebroken. Dat merk je meteen: de brievenbus puilt uit van de folders, de straten hangen vol borden en de politieke markt opent haar deuren. Het voelt een beetje alsof je een supermarkt binnenloopt waar allerlei partijen hun waar aanprijzen. Elke vier jaar wordt dezelfde etalage opnieuw ingericht, met frisse slogans, nieuwe kleurtjes en een hoop beloftes die – net als een pak koffiebonen – ongeveer vier jaar houdbaar zijn. Garantiebewijzen worden er overigens niet bijgeleverd.

Wat meteen opvalt: bijna alle plannen lijken verdacht veel op wensenlijstjes. Mooie ideeën genoeg, maar de financiële onderbouwing ontbreekt opvallend vaak. En dat is toch een beetje alsof je een auto koopt zonder prijskaartje. ,,Hij rijdt fantastisch”, zegt de verkoper, maar wat het kost en wie het betaalt… dat zien we later wel.

Alsof kiezen nog niet ingewikkeld genoeg is, hebben zich ook nog eens drie nieuwe winkels op deze politieke markt gemeld. Meer keuze dus. Of dat de bestuurbaarheid echt helpt, moet nog blijken. Persoonlijk geloof ik vooral in een sterke lokale partij die weet wat er speelt bij de inwoners en daar praktisch en deskundig mee omgaat. Democratie, oftewel: demos kratos – de macht van het volk. In theorie althans.

Maar goed, laten we eens langs de verschillende winkels lopen.

De redactie van Vlietnieuws heeft al het nodige voorwerk gedaan – waarvoor hulde – dus ik probeer daar bescheiden nog wat observaties aan toe te voegen.

De VVD, van oudsher een echte regentenpartij, zet o.a. stevig in op infrastructuur en de heilige koe: de auto. Dat is ook wel nodig. Met de warme banden met projectontwikkelaars – vooral rond de Mall of the Netherlands (alleen de naam al…) – is er namelijk een flink paard van Troje binnengehaald. De leefbaarheid in de omgeving lijdt daar nogal stevig onder. En vooral in de weekenden is het soms een chaos. Dat herstel blijkt een lastige, zo niet een bijna onmogelijke klus. Dus wat doe je dan? Je zorgt dat je kiezers in nette wijken wonen waar ze er zo min mogelijk last van hebben.

Soms moet je blijkbaar je darlings kussen… of misschien juist afscheid nemen.

Opvallend is wel dat de VVD al jaren de kans krijgt om een stabiele en leidende koers te varen. Daarbij worden ze uitstekend ondersteund door GBLV/Gemeentebelangen. Zelf noem ik die partij wel eens gekscherend VVD-2. Hun voorvrouw – tevens wethouder – is een VVD’er in hart en nieren. Schuilen bij de VVD biedt tenslotte uitzicht op een vervolg van je carière.

Samen vormen ze een soort politieke Siamese tweeling. En bij het CDA zie je voorzichtig wat geflirt richting dit duo. Heel opvallend doen ze dat niet: een klein speldenprikje hier en daar voor de vorm, maar verder vooral de blik gericht op mogelijke coalities.

Het CDA staat ook niet bekend om een overdosis politieke bravoure. Na een periode in de oppositie lonkt het podium nu weer. En eerlijk is eerlijk: kwaliteit heeft in het lokale bestuur al jaren niet de hoofdrol. Macht weegt vaak zwaarder dan specialistische kennis of ervaring.

D66 zit daar een beetje tussenin. Als ze numeriek nodig zijn, schuiven ze aan; zo niet, dan staan ze wat meer aan de zijlijn. In ons systeem van representatieve democratie betekent oppositie namelijk vaak vier jaar lang tegensputteren – of met tegenzin (vals) meezingen met het koor.

Als je naar de programma’s kijkt, zijn de verschillen trouwens vaak verrassend klein. De ene partij wil wat meer kilometers snelheid hier, de andere wat minder daar. Bij woningbouw gaat het vooral over de verdeling tussen sociale huur, middenhuur en dure woningen.

Wat ontbreekt, is een echt totaalplaatje: hoe moet de gemeente groeien? Hoe blijft het leefbaar? Hoe passen woningen, voorzieningen en duurzaamheid bij elkaar? En hoe wordt dat stedenbouwkundig netjes ingepast? Hoe is de samenhang en samenspraak met de inwoners vanaf de eerste plannen?

Het betrekken van inwoners gebeurt nu vaak achteraf via kleine groepjes en creatieve sessies waar mensen stickertjes mogen plakken op kaartjes. Dat oogt gezellig, maar het lijkt meer op een knutselmiddag dan op serieus onderzoek. En de resultaten? Die verdwijnen vaak ergens in een lade. Een leefgemeenschap creëer je tenslotte gezamenlijk.

In het sociaal beleid proberen veel partijen de minst draagkrachtigen wat te helpen. Behalve bij de VVD – daar is voorlopig nog weinig nieuws onder de zon.

Wordt morgen vervolgd.