De lont zit inmiddels diep in het kruidvat van GBLV. En het is geen siervuurwerk—het gaat hier om het bestaansrecht van de partij zelf. Ooit, ruim dertig jaar geleden, opgericht met een nobel doel: de stem van de inwoner eindelijk eens leidend maken in het gemeentebeleid. Destijds waren het vooral de klassieke partijen die hun ideologische hobby’s vertaalden naar de dagelijkse praktijk. De burger mocht meekijken, maar vooral niet te hard praten.

In de jaren daarna werd pijnlijk duidelijk: die burger voelde zich helemaal niet gehoord. En daar lag een kans. Een gouden kans zelfs. Lokale politiek, dicht bij de mensen, zonder Haagse dogma’s. GBLV had alles in huis om het vertrouwen te herstellen. Had, ja.

Want ergens onderweg ging het toch grandioos mis.

Hoe weet je een groei naar acht zetels zó effectief om zeep te helpen? Het is bijna een studie waard. Je zou denken: een club betrokken inwoners, wars van machtsspelletjes, die juist wél luisteren en samenwerken—dat is politiek goud. Geen opgelegde meningen, geen verheven ideologieën, maar gezond verstand en een open oor. De boodschap sloeg aan. De populariteit steeg. Het leek een hit.

Tot de eerste krassen op de plaat verschenen.

Plots begon het te jeuken binnen de gelederen. Niet ideologisch, maar om uiteenlopende redenen. De vergoeding voor het raadslidmaatschap bleek voor sommigen toch minder symbolisch dan gedacht. Ambities groeiden sneller dan idealen standhielden. Carrière lonkte. Wethouderschap werd een doel op zich. En ergens uit Voorschoten dook een bekende VVD-bloedgroep weer op, alsof oude gewoontes zich niet laten wegstemmen.

De uit Rijswijk aangetrokken geloofsgenoot als wethouder verkijkt zich lelijk op deze qua idealen in verval geraakte partij. Het bestuur? Dat dobbert er een beetje achteraan, zoekend naar een kompas dat blijkbaar al jaren zoek is. Idealen vervaagd, richting verdwenen.

Wat resteert is een schip zonder roer, dobberend in een zee van eigenbelang. Gemeentebelangen? Eerder: Persoonlijke Belangen BV.

En de resterende kiezer? Die klampt zich vast aan het wrakhout. Veelal dezelfde kiezer die landelijk zijn heil zocht bij partijen als PVV, FVD en JA21, in de hoop lokaal wél gehoord te worden. Ironisch genoeg dobberen ze nu mee op dezelfde stuurloze plank.

En ondertussen? De VVD lacht zich een kramp en hoeft nauwelijks in te grijpen. Met een krappe maar voldoende meerderheid gewoon weer de grootste. Laat GBLV zich maar stukbijten op dossiers als de Mall, wonen en verkeer—lastige thema’s waar je politieke tandjes op breken. En als het misgaat? Dan kijkt men met een onschuldige blik de andere kant op. Besturen heet dat.

Het college spreekt zogenaamd met één mond, al is het vooral verstandig die mond niet tegen te spreken.

En dan is daar weer een bekende naam: Bruno Bruins. Na zijn weinig glorieuze aftocht uit Den Haag mag hij nu proberen zijn VVD weer stevig in het zadel te houden. Een soort politieke revalidatie, maar dan zonder medische begeleiding. Het advies? Stevig blijven staan, Bruno. Deze vloer is glad.

Blijft de vraag: hebben de andere partijen hier nog trek in? Of blijft dit toneelstuk zich eindeloos herhalen? Wanneer is het eens klaar met deze bestuurlijke klucht?

Misschien—heel misschien—wordt het tijd dat de inwoner daadwerkelijk aan het woord komt. Dat ‘demos kratos’ meer wordt dan een mooi klinkende term voor in verkiezingsfolders. Dat sociale rechtvaardigheid en leefbaarheid geen bijzaak meer zijn, maar uitgangspunt.

De ogen richten zich op CDA en D66. Is daar nog ruggengraat? Moed? Of vooral soepele knieën? Wordt het opnieuw oude wijn in nieuwe zakken, of zit er nog iets van pit in de fles?

Terwijl ik hoop op oprechte zweetdruppels—die zeldzame tekenen van echte inzet en verandering—voel ik de temperatuur in mijn eigen hoofd alvast oplopen.

Maar goed, misschien is dat ook gewoon de koorts van iemand die nog gelooft dat het anders kan.

(Burgermans, inwoner)