Herinnert u zich nog de uitslag van de gemeenteraadsverkiezing op 18 maart? VVD -1,1 procent, GBLV -8,2 procent, D66 +2,8 procent.

Een helder oordeel over de drie coalitiepartijen. Vanuit GBLV werd vrijwel meteen gemeld dat men de oppositie in ging. De eigen wonden likken; zoeken naar een herstart.

Hoe anders was het een maand later. Op 13 april gaf ‘verkenner’ Bruno Bruins aan dat VVD, GBLV en D66 samen als coalitie verder wilden. Waarbij alleen de volgorde van de drie partijnamen werd omgekeerd: VVD, D66, GBLV.

‘Continuïteit van bestuur’ was het toverwoord om de mening van de kiezer te negeren. Om net te doen alsof de uitslag van de gemeenteraadsverkiezing er niet toe deed.

Waarschijnlijk was de deal al voor de stembusgang gemaakt: als we gedrieën een meerderheid houden in de gemeenteraad gaan we door.

De VVD kon zo haar machtspositie behouden, GBLV bleef op het pluche waar men zo hard voor had gevochten (en zelfs in 2022 een interne bijltjesdag voor over had) en D66 kon door als ‘juniorpartner’ van de grote twee. Genadebrood etend.

De uitslag van de gemeenteraadsverkiezing veranderde met name de positie van D66. Die partij kon ineens eisen gaan stellen. Ten koste van GBLV-invloed.

Bruins erkende al dat zulks met name zou gaan wringen bij het dossier-Vlietland: de bouw van 222 recreatiewoningen. De VVD wil er aan vasthouden (want het zijn de eigen ‘vrinden’). GBLV onder leiding van wethouder Bianca Bremer (ex-politie) ook; afspraken zijn afspraken/regels zijn regels/law and order.

D66 is steeds meer richting het afzien van de bouw c.q. het sterk beperken ervan, geschoven. Ook al stemde men op 14 april in de gemeenteraad nog tegen een CDA-motie waarin stond dat er geen bebouwing van Vlietland gewenst was. ‘Wacht u maar af’, was het D66-alibi. De motie werd overigens verworpen want behalve D66 waren ook VVD, GBLV en Aandacht-LV tegen.

Vrijdag 5 juni bleek dat de toekomst van Vlietland een te hoge horde was voor de combinatie VVD, D66 en GBLV. De coalitiegesprekken zijn op dat punt vastgelopen.

Logisch? Ja. Te voorzien? Ja. Was daarmee de poging tot coalitievorming tussen de drie tijdverspilling? Ja.

Het was eigenlijk een geval van hoogmoed voor de val. VVD en GBLV die zich vastklampten aan de macht en hoopten dat D66 zich nog één keer buigzaam zou opstellen. Waarbij het feit dat de VVD als grootste partij in de gemeenteraad het voortouw nam bij de coalitievorming ook een voorname rol speelde.

Hoe nu verder? D66 zou als één na grootste partij in de gemeenteraad en winnaar bij de gemeenteraadsverkiezing nu aan zet moeten zijn. Indien Vlietland het struikelblok is, is een combinatie van D66 met VVD óf GBLV uitgesloten. Tenzij één van beiden tot inkeer komt maar dat lijkt uitgesloten.

D66 zou dan dus moeten omzien naar andere coalitiepartners. Een combinatie die kan steunen op minstens 17 zetels in de gemeenteraad met 35 leden. PRO (5 zetels) en CDA (4) liggen dan voor de hand. Met de 7 vertegenwoordigers van D66 zit men dan echter op 16.

Er moet dus nog wat bij, tenzij er gekozen wordt voor een coalitie die steunt op wisselende meerderheden in de gemeenteraad. Aandacht-LV (3 raadsleden) is een optie, doch die partij zit qua Vlietland niet direct op één lijn met D66.

Voor de rest zijn er alleen nog één persoons fracties: SP, Volt, Partij voor de Dieren. Een niet echt stabiel fundament. Alhoewel: Leidschendam-Voorburg kende al eens een coalitie (2018-2022) die op één stem van ChristenUnie hing. En die partij meteen een wethouder opleverde.

Variant 2: D66 krijgt de zwarte piet toegespeeld voor het mislukken van de coalitiegesprekken en VVD tracht een coalitie te vormen met andere partijen.

Variant 3: de breuk tussen VVD, D66, GBLV wordt gelijmd en ze vormen gedrieën alsnog een combinatie.

Variant 4: De mogelijke bebouwing van Vlietland wordt een ‘vrije kwestie’. Dat wil zeggen dat elk raadslid naar eigen eer en geweten kan stemmen bij de bouwplannen. Daardoor wordt er nu niets vastgelegd en de hele ontwikkeling verder open gelaten.

Bijna twee maanden na de gemeenteraadsverkiezing is er nog geen nieuw bestuurscollege. En dat gaat naar verwachting ook nog wel even duren. Ondertussen ploeteren VVD, GBLV en D66 als B&W door. Zonder echt beleid te kunnen en mogen voeren (want demissionair).

Leidschendam-Voorburg onbestuurbaar? Het zou zo maar kunnen. En dat alles wegens een bijna 25 jaar oud bouwplan. Het kan verkeren. Jammer dat tussentijdse verkiezingen voor een gemeenteraad niet bestaan.