Vlietnieuws bestaat 10 jaar en de redactie blikt terug, kijkt vooruit en vraagt zich af wat de lezers van Vlietnieuws verwachten? Zie Blog: Vlietnieuws, de balans – Vlietnieuws. Op zich een goede zaak om eens in de zoveel tijd, op gepaste afstand van de dagelijkse sleur, na te gaan of het vele werk nog wel leuk, relevant en zinvol is. Leuk, kan en wil ik niet beoordelen want dit is strikt persoonlijk. Wel kan de redactie zeker trots zijn op zijn vele werk en wat die opgezet en bereikt heeft.
Naast de vele andere nieuwsitems in Vlietnieuws wordt specifiek ingezoomd op het onderdeel lokale politiek. Is het relevant? Een vrije, onafhankelijke lokale pers is zeker relevant. Niet pro forma op papier (raadsbesluiten klakkeloos weergeven) maar er in de praktijk dieper op in gaan. Kijkend naar de diverse rollen die hieraan verbonden zijn is het antwoord volmondig: ja.
De belangrijkste functies van de vrije lokale parlementaire pers zijn namelijk:
1. Informeren van burgers over besluiten, politiek en politici, debatten en plannen van de gemeente (raad en B en W) zodat burgers weten wat er gebeurt of gaat gebeuren in hun gemeente en in hun leefomgeving.
2. Controleren van de macht: dit is de zgn. toezicht of waakhondfunctie van bestuurders en volksvertegenwoordigers. Zij hebben een democratisch mandaat maar geen vrijbrief en doen dit met het geld van burgers.
3. Bevorderen transparantie: open verslaglegging over bestuurlijke zaken die ook achter gesloten deuren plaats vinden.
4. Ondersteuning democratie en burgerparticipatie: iedereen mag kiezen maar goed geïnformeerde en betrokken burgers geven meerwaarde aan verkiezingen, democratie en wederzijds vertrouwen. Ook is het relevant voor inspraak, maatschappelijke discussies en burgerparticipatie initiatieven.
5. Platform voor discussie en debat: wrijving geeft glans en warmte. Het etaleren van verschillen van meningen, belangen en afwijkende standpunten van maatschappelijke en politieke kwesties in brede kring (dus m.n. ook buiten de overheidskaders) is een belangrijke bouwsteen voor beleid en bestuur (mits ze hiervoor openstaan). In ieder standpunt, ook afwijkend, zit wel iets waardevols.
Aan deze functies zitten wel stevige randvoorwaarden, zeker vanuit het perspectief van een uit de hand gelopen hobby, vast voor de journalisten / redactie. Ik noem ze kort:
· Onafhankelijkheid (zowel t.o.v. politiek, bedrijven of belangengroepen qua invloed, of financieel)
· Persvrijheid (zowel qua toegang tot informatie als publiceren en kritiek uiten)
· Betrouwbaar en nauwkeurig
· Objectief en hoor en wederhoor toepassend
· Transparantie
· Publieke relevantie
· Professionaliteit
Burgers moeten ervan op aan kunnen dat ze eerlijk geïnformeerd worden over wat er voor hen relevant in de lokale politiek en in het lokaal bestuur speelt.
Deze functies en randvoorwaarden nu over Vlietnieuws leggend geeft het volgende beeld. Een kleine, uiterst professionele, vasthoudende haast onderzoeks-journalistieke insteek, goed ingevoerd in de lokale politiek en dito verhoudingen met benijdenswaardige dossierkennis en een scherp analytisch vermogen. Volstrekt onafhankelijk werkend met op feiten gebaseerde beschouwingen. Dat dit in de huidige bestuurscultuur lastig ervaren wordt door bestuurders en politici zal duidelijk zijn en blijkt (helaas) ook uit haar negatieve opstelling, door de jaren heen. Negeren, frustreren, informatie onthouden, aanvallen, privacy schendingen, dreigen etc. richting Vlietnieuws. Alles kwam langs vanuit de gemeente echter met minimaal tot geen effect. Vreemd toch: hoezo persvrijheid? Democratische vrijheid en controle? Open overheid? Transparantie? Bestuurlijk verantwoording afleggen? Burgerparticipatie belang? Etc. Deze negatieve opstelling van de lokale politiek en gemeente richting Vlietnieuws onderschrijft het belang van het medium alleen maar. En, als je altijd gelijk wil krijgen en de baas wil spelen: neem een hond.
Kortom: Vlietnieuws is relevant voor burgers maar ook voor de lokale democratie. Dat de lokale overheid moeilijk om kan gaan met de onafhankelijke insteek van Vlietnieuws is een bestuurlijk, politiek en persoonlijk probleem van de betrokkenen. Die zich liever onbespied en onbesproken terugtrekken in de eigen veilige interne overheidskolom. Dat het ook met een vrije pers op lokaal niveau anders kan blijkt uit ervaringen in vele andere gemeenten.
Tot slot is het werk van Vlietnieuws zinvol? In het verlengde van relevant gaat zinvol ook in op de meerwaarde en daadwerkelijke effecten voor diverse partijen. Onafhankelijke, actuele nieuwsgaring en informatie is zeker voor burgers, burgerinitiatiefgroepen, politiek belangstellenden en maatschappelijke groeperingen zinvol in hun hobby, werk of belangstellingsveld. Het zou een uiterst relevant signaal uit de praktijk, burgerij en samenleving kunnen zijn als bouwsteen voor beter beleid en bestuur. De huidige gesloten opstelling van de lokale overheid werkt dit echter tegen, zodat relevante signalen geen gehoor (gaan) vinden. Een voorbeeld: zo is in 2019 toenmalig specifiek verantwoordelijk VVD-wethouder van Eekelen al in een 2 paginagroot artikel in AD HC, gewezen op de dreigende verkeersproblematiek rond de Mall. Geen reactie en geen actie. En wat is het effect, voor de inwoners: tientallen jaren overlast, veiligheid- en gezondheidsproblemen? Foutje, bedankt.
Of, eventueel in aangepaste vorm, het zinvol is voor de redactie van Vlietnieuws is moeilijk te beoordelen. De beperkte bezetting en samenhangend de kwetsbaarheid, afhankelijkheid van derden o.a. door informatietoelevering, kostenaspect spelen zeker ook mee in deze eigen afweging. Belangrijker echter is de drive en motivatie van de redactie zelf, waar dit m.i. het niet aan ontbreekt.
Een steuntje in de rug van Vlietnieuws, ook in de vorm van waardering, serieus nemen, actief meehelpen, faciliteren is verdiend en goed voor de plaatselijke informatievoorziening, burgerparticipatie, persvrijheid en lokale democratie. Een kritische lokale pers is een groot goed en uiterst relevant en zinvol voor burgers, overheid en de lokale democratie.
(Rob van Engelenburg)
(In deel 2 van dit tweeluik wordt kort stilgestaan bij mogelijke gevolgen en verbetervoorwaarden)
(Foto Dietvorst)
