De leden van PRO Leidschendam-Voorburg hebben ‘nee’ gezegd tegen de tekst van een coalitieakkoord met VVD en GBLV. Terecht, want de inhoud week te ver af van de eigen idealen en de aan de kiezers gedane beloften in het programma voor de gemeenteraadsverkiezing van maart.

De partijtop heeft zich knarsen tandend gevoegd in de mening van de leden. Onderhandelaars Natalie van Weers en Jeroen van Rossum hebben hun gesprekspartners bij VVD en GBLV meegedeeld dat zij het akkoord niet kunnen ondertekenen.

De kritiek vanuit de PRO-achterban is zo heftig dat heronderhandeling van het akkoord geen begaanbare weg was. Zo ongeveer het hele stuk zou herschreven moeten worden naar de wensen van PRO, iets dat VVD en GBLV niet kunnen en willen accepteren. Ook al om hun eigen geloofwaardigheid overeind te houden.

Alle heikele punten uit het akkoord halen en ‘vrije kwesties’ maken werkt ook niet. Dat zou betekenen dat de coalitie bij bijna elk voorstel aan de gemeenteraad moet ‘vechten’ voor een meerderheid c.q. de eigen intenties moet aanpassen naar de wil van de steeds wisselende meerderheid in de raad. En dat terwijl je als coalitie daar kunt steunen op maximaal 18 van de 35 zetels. Eén dissident en je bent gezien. Onwerkbaar.

Met de houding van de PRO-leden strandt de poging een bondgenootschap van VVD, GBLV en PRO in het Raadhuis te krijgen. De gemeenteraad komt donderdag in een extra zitting bijeen. Die gaat maar om één vraag: wat nu?

De VVD heeft als grootste partij in de gemeenteraad nog steeds het voortouw bij de coalitievorming. Een aantal opties:

1. de VVD geeft de leidende rol bij de coalitievorming op nu pogingen om samen met GBLV combinaties te vormen met achtereenvolgens D66 en PRO zijn mislukt,

2. de VVD probeert met GBLV samen om D66 alsnog tot een coalitie te bewegen,

3. de VVD probeert met GBLV om andere partijen te vinden voor coalitievorming,

4. de VVD laat GBLV vallen en probeert zelf met andere partijen een coalitie te bouwen,

5. de VVD vormt samen met GBLV een minderheidscoalitie.

Ad 1. Als op één na grootste partij in de gemeenteraad zou D66 de taak krijgen een coalitie te vormen. Dat zou dan een combinatie moeten worden met PRO, CDA en de alliantie van de drie partijen met 1 raadszetel: SP, Volt en Partij voor de Dieren. Tezamen goed voor 19 van de 35 zetels in de gemeenteraad. De alliantie zou met een wisselende wethouder in B&W vertegenwoordigd zijn.

Ad 2. Dat is alleen mogelijk als VVD en GBLV alsnog instemmen met de D66-ideeën inzake Vlietland en de plannen voor de bouw van recreatiewoningen daar. Eerder kwamen de drie partijen er op dat punt niet uit, reden voor het ‘klappen’ van die formatiepoging. Lijkt een doodlopende weg.

Ad 3. VVD en GBLV zouden uitkomen bij Aandacht-LV en CDA. Aandacht-LV (2 zetels) wil dolgraag maar wordt door andere politici als ‘onbetrouwbaar’ en ‘instabiel’ beschouwd. Geen ideale coalitiepartner. Het CDA koos eerder voor een linkse koers in de coalitiesaga. Daarbij werd zelfs fractieleider Ron van Duffelen geofferd. Die stapte op. Een koerswending van het CDA is onwaarschijnlijk ook al zijn er elementen in die partij die wel oren hebben naar een samenwerking met de VVD.

Ad 4. De VVD heeft zelf 8 zetels in de gemeenteraad. Men zou er dus minstens tien bij moeten versieren om in het Raadhuis te kunnen blijven vertoeven. Het laten vallen van GBLV zal de animo bij die partij om nog zaken te doen met de VVD tot nul doen dalen. Met PRO kwamen de liberalen er niet uit. Net zo min als met D66. Bij die partij is men bovendien nog niet vergeten hoe VVD-raadslid Jeroen Brokke zijn ‘vriend’ Jules Bijl (D66, oud-burgemeester) overhaalde formateur te worden van de combinatie VVD, GBLV, PRO kort nadat de krachtenbundeling VVD, GBLV, D66 was mislukt. Een move die bij D66 als een trap na is ervaren. Met de andere partijen in de gemeenteraad, op het CDA na, wil de VVD niet samen werken. Bovendien zijn de tien zetels dan onhaalbaar.

Ad 5. Een minderheidscoalitie moet bij elk voorstel een meerderheid zoeken in de gemeenteraad. Dat betekent koehandel en ingeven op de wensen van de diverse partijen. Van ‘eigen’ beleid komt dan weinig terecht. Een zogenoemd ‘raadsakkoord’ (afspraken vooraf tussen alle partijen in de gemeenteraad) kan dan een uitweg bieden doch daar is onvoldoende steun voor binnen de diverse partijen in de raad.

Kortom: de meest logische uitweg is als de VVD het mandaat coalitievorming teruggeeft. Dan zou dan donderdag moeten gebeuren in de extra raadsvergadering. Achter de schermen wordt er al lustig geappt, gebeld en beraadslaagd binnen en tussen de partijen. D66 versus VVD met als inzet ‘wie kan de meeste vriendjes vinden’.

Even ter herinnering: de gemeenteraadsverkiezing was op 18 maart. Verliezers waren toen (in percentage van de stemmen): VVD, GBLV, PRO. Winnaars: D66, Aandacht-LV, Volt, Partij voor de Dieren. Politiek ‘rechts’ haalde 15.984 stemmen; politiek ‘links’ 17.438.

We zijn nu dik 5 maanden verder. En nog steeds geen coalitie in zicht die de gemeente kan besturen. De dames en heren politici hebben het frequent over het grote belang van een goed bestuur voor de inwoners van de gemeente. Nou, die inwoners gaan wel gewoon door met hun leven. Met of zonder ‘bezetting’ van het Raadhuis.

Het eigengereide gepruts van politici die alleen uit zijn op macht getuigt echter wel van minachting van diezelfde inwoners. En kiezers. Hoe zat het ook weer? VVD en GBLV verloren beiden bij de gemeenteraadsverkiezing. En dan toch de gemeentelijke politiek in een houdgreep nemen. Alleen ter meerdere eer en glorie van zichzelf. En nu? Tijd om op te hoepelen.