Het is enkele uren nadat PRO het verzoek van D66 krijgt mee te komen praten over de vorming van een centrum-linkse coalitie in Leidschendam-Voorburg, dat de partijtop bekend maakt met VVD en GBLV rond de tafel te gaan zitten voor de vorming van een college van B&W.

We schrijven de derde week van juni. De ommezwaai is toe te schrijven aan PRO-gemeenteraadslid Jeroen van Rossum. Die belt VVD-voorvrouw Astrid van Eekelen. Wat zij vindt van de idee om een bondgenootschap met PRO en GBLV aan te gaan?

Astrid moet even nadenken doch nodigt vervolgens formeel als leidende partij in de coalitievorming, PRO uit om aan tafel te komen zitten bij VVD en GBLV.

Het nieuws wordt op 22 juni bekend en slaat in als een bom. PRO heeft talrijke standpunten die haaks staan op de meningen van VVD en GBLV. Meest prominente punt: de eventuele bebouwing van Vlietland.

Onder het mom van ‘verantwoordelijkheid nemen’ zet de PRO-leiding echter door. Partijleidster Natalie van Weers en Van Rossum schuiven aan bij VVD’ers Van Eekelen enVan Veller (later Brokke), Rosbenders en Bremer (beiden GBLV).

Een poging van PRO drie onderhandelaars de wei in te sturen (gezien vakanties/fysiek ongemak) mislukt. VVD en GBLV willen dat niet. (Opvallend: de VVD werkt wél met drie onderhandelaars)

Gedurende de zomermaanden wordt er onder leiding van formateur Jules Bijl beraadslaagd. De belofte de achterban op de hoogte te houden komt het duo Van Weers/Van Rossum niet na.

Op 18 augustus maakt Bijl bekend dat de partijen er uit zijn. Er ligt een uitgeschreven coalitieakkoord. Wat er in staat wordt geheim gehouden. Volgende week komen we ermee naar buiten, heet het.

Natalie van Weers erkent dat de nodige zaken niet geregeld zijn in het akkoord. Het zijn ‘vrije kwesties’. Daaronder valt Vlietland niet. Daarover is wél een afspraak gemaakt. En nee, dit is niet conform een plan dat PRO al voor de zomer had om de tegenstellingen over dat onderwerp te overbruggen. Einde bericht.

De achterban van PRO begint zich te roeren. Zo ook de PRO-vertegenwoordigers in de gemeenteraden van Voorschoten en Leiden, alsmede de PRO-fractie in Provinciale Staten. Allen belanghebbenden in de zaak-Vlietland.

De gemeenteraadsleden van PRO krijgen de tekst van het coalitieakkoord in delen. Vorige week dinsdag is er fractieberaad. Er is veel, soms forse, kritiek op de inhoud van het akkoord. Er worden talloze vragen gesteld. Het duo Van Weers/Van Rossum komt niet veel verder dan ‘dat nemen we mee’ als reactie. Of ‘dat wilden VVD/GBLV niet’. Er wordt gehamerd op eenheid in de partij.

Een dag later komen de onderhandelaars van VVD, GBLV en PRO, op verzoek van deze laatsten, weer bijeen. Van Weers en Van Rossum eten genadebrood. De tekst van het akkoord wordt echter niet fundamenteel aangepast.

Inmiddels is bekend dat de PRO-leden vrijdagavond in een ledenvergadering hun oordeel over het coalitieakkoord moeten vellen. De PRO-top stapt af van de idee de tekst van het akkoord vooraf aan de 577 leden te zenden. In plaats daarvan krijgen die de kans het even in te zien: op donderdagavond, en kort voor de ledenvergadering. Kopiëren, fotograferen, meenemen mag niet.

Via Vlietnieuws lekken op vrijdag een aantal voorname punten uit het akkoord uit. In alle gevallen is het resultaat negatief voor PRO in vergelijking met het programma van de partij voor de gemeenteraadsverkiezing van maart.

De ledenvergadering verloopt stormachtig. De leden zijn boos; zeer kritisch. Van Weers en Van Rossum hebben nauwelijks een weerwoord. Vervallen in algemeenheden of antwoorden die geen antwoorden zijn. Claimen dat PRO moet besturen om de inwoners van dienst te kunnen zijn en de eigen ideeën te kunnen realiseren.

De leden stemmen na een uur of vier vergaderen het akkoord af. Tot grote verrassing van de partijtop. ‘Er is iets unieks gebeurd’. Toen iemand vroeg hoe het nu verder ging kwam er alleen een stamelend ‘We gaan ons beraden’ als reactie.

In een zaterdag uitgebrachte verklaring verdedigt Van Weers het met VVD en GBLV bereikte akkoord nog. Desalniettemin legt ze zich neer bij de uitspraak van de leden. De coalitie met VVD en GBLV zit er niet meer in.

Het geheel maakt duidelijk dat de PRO-leiding gedreven werd door het pluche in het Raadhuis (Jeroen van Rossum). Bij de onderhandelingen liet men zich voor het blok VVD/GBLV inpakken. In ruil voor een wazig nader onderzoek inzake Vlietland, werden andere kernpunten door PRO weggegeven.

Dat de eigen achterban dat niet zou accepteren had men zich kunnen indenken. Gezien het gehannes met het vrijgeven van de tekst van het akkoord bestond er kennelijk grote vrees voor die reactie. Die krampachtigheid leidde echter tot steeds meer argwaan; ze hebben iets te verbergen.

Van Weers en Van Rossum bleken bovendien niet in staat ‘hun’ werkstuk goed te verdedigen. Met algemeenheden en kluiten in het riet lukt dat niet. Dat Van Rossum op de ledenvergadering bij het onderwerp Vlietland te horen kreeg dat hij praatte als Bianca Bremer (de GBLV-wethouder die Vlietland nu in portefeuille heeft en voor de bebouwing is), zegt genoeg.

De vraag is wat Van Weers en Van Rossum na hun afgang nu gaan doen. Met enige zelfreflectie zouden ze tot de conclusie moeten komen dat hun posities onhoudbaar zijn geworden binnen PRO. Opstappen moet dan het resultaat zijn. Dat zou ook helpen de intern verdeelde partij weer tot elkaar te brengen.

Tenslotte is daar de partij zelf. Dat GroenLinks en PvdA één partij gingen vormen was begin 2025 al bekend. Het werd PRO. De lokale organisaties van beide partijen zijn echter nog steeds geen geheel. De partij werkt met een interim-bestuur terwijl partijregels en -reglementen nog altijd niet eenduidig zijn geformuleerd.

Kortom: Gestuntel bij PRO. Met als resultaat dat men in de kuil viel die men zelf gegraven had.