Het duurde al met al nog geen uur; de extra gemeenteraad over de vorming van een coalitie die Leidschendam-Voorburg gaat besturen. En zelfs dat was lang genoeg.

De uitkomst is bekend: D66 en CDA nemen het initiatief bij de coalitievorming over van de VVD. Die partij zag twee pogingen om bondgenootschappen te vormen met GBLV en/of D66/PRO mislukken.

Voor de rest van de gemeenteraad was daarmee het liberale krediet verspeeld. Zelfs de VVD zag dat in. Deed niet eens een poging om nog voor een derde keer aan zet te zijn voor de bezetting van het raadhuis.

De VVD werd daartoe gedwongen door het CDA dat voor een combinatie met D66 koos. Na hun mislukte avances waren D66 noch PRO bereid de VVD nog eens uit de brand te helpen. Net zo min als de oppositie. Alleen Aandacht LV wilde wel doch daarmee is geen meerderheid in de gemeenteraad te halen.

Welke coalitie er nu mogelijk komt, is nog onduidelijk. Centrum-links lijkt het meest logisch. Alleen moet PRO dan wel gaan bewegen maar daar likt men nu eerst de wonden na het afwijzen van het coalitieakkoord met VVD en GBLV door de leden, de breuk in de gemeenteraadsfractie (waar Sangita Paltansing werd buiten gezet) en de ruzie met het lokale partijbestuur (dat niet gekend werd in de move tegen Paltansing).

Het was opmerkelijk hoe Walter Rosbenders (GBLV) en Astrid van Eekelen (VVD) afgaven op berichten in de media over hun houding inzake het Vlietland-dossier (bouwen recreatiewoningen). En hoe beiden onderstreepten dat het geschetste beeld over hun positie, niet klopte.

De GBLV-voorman betoogde dat zijn partij niet vasthoudt aan de bouw van 222 vakantiewoningen in Vlietland. ‘Wij houden wel vast aan de juridische kaders en de omgevingsvisie die de raad heeft goedgekeurd. Wij staan voor een betrouwbare overheid’.

De VVD-leidster stelde dat de liberalen Vlietland niet willen volbouwen noch de ontwikkelaar DLR vrij baan willen geven. Ze gaf aan dat de VVD Vlietland ‘zo groen mogelijk’ wil houden. Van de andere kant willen de liberalen zich houden aan ‘gemaakte afspraken’.

Van Eekelen verdedigde een met GBLV en PRO gemaakte afspraak over een onafhankelijk onderzoek waarbij alle feiten inzake Vlietland boven water moesten komen. Zo moest het dossier gedepolitiseerd worden. Op basis van het onderzoek moest er in de gemeenteraad een zorgvuldige en eerlijke discussie plaats vinden waarbij ook alle gevolgen van te maken keuzes zichtbaar waren. Daarna moest er een gewogen en verantwoord besluit volgen.

Allemaal mosterd na de maaltijd in de wetenschap dat twee coalities mislukten juist op het onderwerp Vlietland, en wegens de onbuigzame houding van VVD en GBLV in deze.

Hoe dan ook, dat de kwestie Vlietland cruciaal is voor elke coalitievorming, was al in maart bij de gemeenteraadsverkiezing duidelijk. Voor of tegen bebouwing, daar ging het om. En gaat het nog steeds om. Of zoals ex-formateur Jules Bijl stelde ‘laat het dossier Vlietland de gemeente niet onbestuurbaar maken’.

Bijna zes maanden na de gemeenteraadsverkiezing is de gemeente dat feitelijk al, onbestuurbaar. Het oude college van B&W (VVD, GBLV, D66) past op de winkel. Nieuw beleid kan geen vorm gegeven worden; problemen blijven onopgelost; dossiers blijven liggen. 2026 is een verloren jaar en 2027 dreigt dat ook te worden nu er een begroting ligt gemaakt door een coalitie die geen macht meer heeft.

Het was aandoenlijk om uit de mond van alle fractievoorzitters te horen hoeveel noodzaak zij hechten aan de komst van een stabiel gemeentebestuur. Maar weinigen, alleen CDA-fractieleider Jorrit Koster, erkenden dat men er zelf een puinhoop van had gemaakt bij de formatie.

Feit is dat de polarisatie in de gemeenteraad is toegenomen. Tussen de partijen en binnen de partijen. Het geheel heeft al twee slachtoffers opgeleverd: Ron van Duffelen (CDA) en Sangita Paltansing (PRO). Oproepen om nu allemaal te gaan samenwerken in het belang van de gemeente en de inwoners opdat er ‘snel’ een volwaardig gemeentebestuur is, klonken dan ook wat wrang.

Zijdens GBLV verklaarde Walter Rosbenders dat zijn partij ‘graag’ het gesprek met de nieuwe informateurs aan gaat. GBLV is volgens hem ‘bereid mee te denken om te komen tot een oplossing om uit de impasse te komen’. Vanuit de VVD kwam zo’n geluid niet. Astrid van Eekelen kwam niet verder dan de formateurs succes te wensen. Met naast haar een wel erg somber kijkende Philip van Veller.

Kennelijk zijn de liberale druiven wel heel erg zuur en kiest GBLV eieren voor zijn geld. Het geeft de informateurs extra opties. Op 14 september weten we meer. Dan moet blijken welk kant het opgaat met de formatie van een nieuwe coalitie. Ook qua tijd. Mogelijk was de uitspraak van Alexander Hielkema (D66) dat er op 14 december duidelijkheid moet zijn, nog niet eens ver van de waarheid verwijderd. Ook al deed hij alsof het een verspreking was. Uithuilen en opnieuw beginnen.