Nieuws
Historische voetbalgrond in Leidschendam

Volgens Hans Douw gaat het om veld 8 van RKAVV. Hier stond vanaf begin zeventiende eeuw buitenplaats Noorthey. Destijds nog gemeente Veur, nu Leidschendam. In 1820 werd het pand gekocht door de Rotterdamse pedagoog dr. Petrus de Raadt. Die stichtte er een ‘Huis van opvoeding’; een kostschool voor jongens. In 1821 wordt de eerste leerling toegelaten, in 1832 waren het er al 25.

Het is hier waar volgens Jan Luitzen voor het eerst in Nederland voetbal wordt gespeeld. En hij kan het weten. Luitzen is onlangs aan de Universiteit van Nijmegen gepromoveerd op ‘Een cultuurhistorische analyse van de introductie van cricket, voetbal en lawntennis in Nederland en de rol daarbij van jongenskostschool Noorthey en haar alumni, 1820-1886’.

Hans Douw schreef in 2014 het boek ‘125 jaar voetbal in Voorschoten’. In dat werk ging hij ook in op Noorthey. De kostschool sloot in 1882 om in 1888 een herstart te maken in een pand naast de Laurentiuskerk in Voorschoten. Daar blijft de school tot de definitieve sluiting in 1907.

Douw achterhaalde dat er op 4 oktober 1889 een FC Noorthey werd geregistreerd. Aan een echte competitie doet men echter niet mee. De FC zou twee jaar later ter ziele zijn gegaan om in 1894 als SC Noorthey opnieuw te verschijnen.

In oktober 1900 verklaart het hoofd van de kostschool, dr. J. Lely: ‘Reeds bijna 6 jaren werd op Noorthey het voetbalspel geregeld beoefend en wel voornamelijk des woensdags, Z\zaterdags en zondags, van 2 tot 4 ½ uur. De invloed van het spel op den geest der school was zeer gunstig. De jongens werden flink en gehard en leerden goed met elkaar omgaan. De studie der leerlingen leed door het spel in het geheel niet. Was er ’s middags gespeeld, dan werd er ’s avonds rustig en goed gewerkt.’

Douw stelt dat de kostschool vanaf de oprichting was opgezet naar Engels model en dat er ook Engelse leerkrachten rond liepen. Dat zij het voetbal op Noorthey hebben geïntroduceerd lijkt meer dan waarschijnlijk. Dat onderkent ook Jan Luitzen. Volgens hem werd voetbal vanaf 1854 door toedoen van een nieuwe Engelse leraar de ‘voorkeursport’ op Noorthey, boven hockey en cricket. Vanaf 1878 werd er elke dag gevoetbald. Landelijk begon het voetbal zich pas in 1883-1884 te ontwikkelen. Eind 1886 speelden stedenteams voor het eerst tegen elkaar.

Hans Douw en Jan Luitzen kennen elkaar. Hans zit er ook niet mee dat Jan gepromoveerd is op ‘zijn’ werk. ‘De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het onderzoek van Jan iets fundamenteler was: hij heeft de introductie van Engelse sporten in Nederland onderzocht via een ‘netwerkstudie’ van voormalige Noorthey studenten’, aldus Hans.

Bij ‘De Sportwereld’, waar Luitzen ook voor actief is, staat de volgende conclusie te lezen: ‘Dit onderzoek biedt bewijs voor de start van cricket, rounders en hockey in Nederland (1845-1846) en van association-football in Nederland vanaf 1854, met een concrete bewijsbrief van een Noorthey-leerling voor een partijtje voetbal op 3 oktober 1864, op de speelweide bij de kostschool. Er werd in Nederland dus niet in Haarlem, Den Haag, Amsterdam of Enschede voor het eerst (met de voeten) gevoetbald, maar in Veur, vlakbij Leidschendam in Zuid-Holland’.