NTA, het onderzoeksbureau dat onder meer in opdracht van B&W onderzoek deed bij de Al Tawheed moskee in Leidschendam, liet gemeentelijke opdrachtgevers zelf weten dat men volgens geldende wet- en regelgeving werkte.

Dat blijkt uit berichten die de burgemeesters van Zoetermeer (Michel Bezuijen) en Delft (Marja van Bijsterveldt) aan hun gemeenteraden hebben gezonden. Ook daar deed NTA onderzoek bij moskeeën.

Bezuijen stelt inzake het werk van NTA dat de gerapporteerde gebruikte methoden niet passen bij de bestuurscultuur die hij als burgemeester voorstaat: open en transparant. Hij noemt het echter ‘(te) makkelijk om met de kennis van vandaag een oordeel te hebben over de afwegingen van vier jaar geleden’.

Dat er ‘vanuit de huidige context’ vraagtekens te plaatsen zijn bij de onderzoeksopzet en uitvoering, erkent de Zoetermeerse burgemeester. ‘Dit is dan ook de reden dat de werkwijze van destijds nader onderzocht wordt’.

Van Bijsterveldt stelt dat B&W van Delft ‘op geen enkele wijze’ opdracht hebben gegeven om personen heimelijk af te luisteren of om personen of moskeeën te bespioneren. ‘De gemeente kan, mag en wil dergelijke opdrachten niet verstrekken’, zegt zij.

Volgens de burgemeester van Delft zijn de onderzoekers niet in moskeeën geweest en er zijn geen besloten of openbare activiteiten bijgewoond. De onderzoekers hebben zich steeds als zodanig bekend gemaakt bij respondenten en respondenten hebben de gelegenheid gekregen om zo nodig op hun respons te reageren.

Zij noemt een aantal methoden die NTA hanteerde:

= selectie van respondenten door ‘snowball sampling’: formele organisaties die ingeschreven staan bij Kamer van Koophandel;

= semi-gestructureerde interviews: de respondenten hebben mondeling toestemming verleend om mee te werken aan dit onderzoek. NTA meldt dat zij vooraf verteld hebben wie zij zijn, namelijk onderzoeker voor NTA, en dat zij bezig zijn met een krachtenveldanalyse in opdracht van de gemeente. NTA heeft hierbij anonimiteit gegarandeerd aan de respondenten en gegarandeerd dat de door hen verstrekte informatie alleen gebruikt wordt voor de uitvoering van het onderzoek. Respondenten hebben gelegenheid gekregen om zo nodig op hun respons te reageren. De informatie uit de interviews is anoniem verwerkt en gebruikt om informatie uit open bronnen en andere interviews te valideren;

= participatieve observaties in openbare publiek toegankelijke plaatsen;

= data analyse van open bronnen: denk hierbij aan websites, openbare facebookpagina’s en het register van de Kamer van Koophandel.

Er is volgens de Delftse burgemeester gekozen voor een vertrouwelijke opzet op basis van deze (combinatie van) onderzoeksmethoden vanwege de gevoelige onderwerpen en de bijbehorende spanningen. ‘De aanname was dat respondenten individueel mogelijk niet vrijuit zouden willen, kunnen of durven spreken bij een breed bekend gemaakt onderzoek. Daarbij was het in de situatie destijds ook niet ondenkbaar dat spreken met een onderzoeker potentieel risico zou kunnen opleveren voor de betrokkenen of dat toegang tot respondenten lastig, zo niet onmogelijk, zou zijn’.

In Leidschendam zou geïnfiltreerd zijn in de moskee en zouden ook informanten zijn gebruikt. NTA-mensen zouden zich hebben uitgegeven als antropologen. In Ede en Veenendaal deed NTA onderzoek naar vakanties van mensen, hun denkbeelden, hun financiën en met wie ze op school zaten.