De Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor Den Haag en omstreken (AVN) reageert hiermee op het collegebesluit (B&W Den Haag) tot locatiereservering voor een uit vier componenten bestaand onderdeel van het afvalcluster Binckhorst in de Haagse Vlietzone (hierna: de Vlietzoom): het zoutdepot, de grofvuilbunker en het containerdepot van de Haagse Milieu Services, en een groot Afval Breng Station (ABS).
De AVN neemt met grote verbazing kennis van de beslissing van het college om een onderdeel van het afvalcluster Binckhorst te verplaatsen naar het bedrijventerrein Westvlietweg in de Vlietzoom, en tevens ten behoeve daarvan een ontsluitingsweg dwars door de natuur van de Vlietzoom aan te leggen. De impact hiervan op de Vlietzoom, met name op de natuur en ecologie, en op de rust en mogelijkheden tot recreatie in een groene omgeving, blijven in de overwegingen van het college geheel buiten beschouwing. Deze beslissing staat ook op gespannen voet met het ‘Haags Cultuurlandschapspark’, de ontwikkelvariant voorgesteld door de Vlietzoom Alliantie en voorkeursvariant van de Haagse gemeenteraad, de provincie, en vele betrokken organisaties waaronder de AVN. Door hier in het geheel niet naar te refereren lijkt het college met de rug naar de samenleving te staan.
‘Participatie’ niet serieus genomen. Deze indruk van ‘met de rug naar de samenleving staan’ wordt nog versterkt door de manier waarop het gemeentebestuur is omgegaan met de resultaten van het participatie traject dat in 2025 is doorlopen, met drie achtereenvolgende klankbordgroep sessies. De deelnemers, waaronder de AVN, gaven toen duidelijk aan dat er voor een afvalcluster geen plaats is in de Vlietzoom; dat wordt ‘niet Vlietwaardig’ geacht. De nu genomen beslissing om toch vier componenten van het afvalcluster in de Vlietzoom te plaatsen betekent dan ook een klap in het gezicht van de deelnemers die vanuit een grote betrokkenheid en constructief aan de sessies hebben deelgenomen. Conclusie: de verplichte participatie kan worden afgevinkt door de gemeente, maar met de resultaten ervan wordt niets gedaan. Ook wordt er niet naar gerefereerd in het collegebesluit.
Steeds ingehaald door de feiten. Regeren, dus besturen, is vooruitzien, zo luidt het spreekwoord. Dit college lijkt echter te sturen via de achteruitkijkspiegel en wordt dus steeds ingehaald door de feiten. Hoe kan het dat er in 2025 een Nota Reikwijdte en Detailniveau voor het te doorlopen MER-traject (milieu effectrapportage) is opgesteld die nu al weer achterhaald lijkt door de afvalcluster-discussie en het nieuwe tracé van de ontsluitingsweg? En hoe kan het dat de resterende beschikbare ruimte in het GAVI-kavel al is vergeven door het college, terwijl het GAVI-kavel juist bij uitstek geschikt is als locatie voor onderdelen van het afvalcluster?
Blinde vlek voor natuurwaarden. De nu genomen beslissing toont wederom aan dat dit college een blinde vlek heeft voor de natuurwaarden van de Vlietzoom en de waarde van het gebied voor (toekomstige) stadsbewoners voor sport en recreatie in een groene omgeving. In de reeks van deelstudies die de gemeente heeft laten uitvoeren ter onderbouwing van een integrale gebiedsvisie voor de Vlietzoom, ontbrak een studie naar de natuurwaarden van de Vlietzoom. De AVN heeft begin 2025 daarom zo’n studie zelf uitgevoerd, in samenwerking met specialisten van andere natuurorganisaties. Toen de AVN haar rapport ‘De Natuurwaarden van de Vlietzoom’ gereed had, was geen van de wethouders van Den Haag echter bereid het rapport in ontvangst te nemen. Een bestuurder die geen kennis wil nemen van de resultaten van een onderzoek die hem of haar wellicht niet goed uitkomen ondergraaft het vertrouwen in zorgvuldig en transparant bestuur.
AVN rapport ‘Natuurwaarden Vlietzoom’ nog steeds relevant. Het AVN-rapport werd een jaar geleden al toegezonden aan de wethouders en is nog steeds zeer relevant. Het toont de rijke natuur aan van de Vlietzoom, met een veelheid van landschapstypen. In het gebied zijn 1780 verschillende planten- en diersoorten waargenomen. De Vlietzoom blijkt een onmisbaar leefgebied voor tal van organismen. Daarnaast is de Vlietzoom van groot belang voor de leefbaarheid van de omliggende grote Haagse woonwijken Leidschenveen, Ypenburg en Binckhorst. De Vlietzoom biedt voor die stadsbewoners de broodnodige rust en ruimte voor recreatie in een groene omgeving. Het rapport doet zeven concrete aanbevelingen voor een natuur-inclusieve ontwikkeling van de Vlietzoom. In de drie ontwikkelscenario’s voor de Vlietzoom van de gemeente wordt echter met geen van deze aanbevelingen iets gedaan.
Het collegebesluit betreft twee ontwikkelingen die worden verweven, maar voor een heldere besluitvorming los van elkaar zouden moeten worden beschouwd: (1) het gewijzigde tracé van de toekomstige ontsluitingsweg van bedrijventerrein Westvlietweg; (2) de verplaatsing van vier componenten van het Binckhorst afvalcluster naar bedrijventerrein Westvlietweg. Beide worden hierna kort besproken.
Tracé ontsluitingsweg bedrijventerrein Westvlietweg. In referte wordt aangegeven dat onderzoek aantoont dat een tunnelverbinding onder de A4 door van de Vlietzoom naar het GAVI-kavel technisch niet mogelijk is. Als alternatief wordt een parallelweg langs de A4 genoemd van het bedrijventerrein naar de Laan van Hoornwijck. Dit alternatief beschouwt de AVN als rampzalig voor de natuurwaarden van de Vlietzoom. Over de gehele lengte van het zuidelijk deel van de Vlietzoom zal de natuur aan de achterzijde van het gebied, langs de A4 worden vernietigd en neemt de verharding in het gebied toe, en dit terwijl zich hier, mede door de gradiënt in het terrein, de grondwaterstand en een meer dan 1
kilometer lange bosstrook, juist de grootste natuurwaarden bevinden. Druk verkeer zal ook leiden tot grote verstoring van de rust, en uitstoot van CO2 en fijnstof. Het rapport van Antea waarop deze beslissing is gebaseerd is nog niet vrijgegeven. Dit is storend gezien de grote impact van de uitkomst van die studie. Het staat voor de AVN nog niet vast dat hiermee het laatste woord is gezegd. Andere deelstudies, zoals naar sportfaciliteiten, werden door de studie voor de ontwikkeling van het Haags Cultuurlandschapspark weerlegd. Wij willen het rapport van Antea daarom grondig kunnen bestuderen, om na te gaan wat de onderzoeksopdracht was, en of eventuele alternatieven voldoende in beschouwing zijn genomen. De AVN constateert wel dat het college zich in refertes geen rekenschap lijkt te geven van de grote impact van dit nieuwe tracé op de natuurwaarden van de Vlietzoom.
Verplaatsing component Binckhorst afvalcluster naar Vlietzoom. GAVI staat voor Geïntegreerde Afval Verwerking Installatie. Het GAVI-kavel heet zo omdat het destijds een van de twee mogelijke locaties was voor het afvalcluster van Den Haag. De andere locatie was de Binckhorst, en die is het toen geworden. Het GAVI kavel werd in 1998 strategische reserve, en is nog steeds aantrekkelijk als locatie voor een afvalcluster: omgeven door snelwegen en ver van de bebouwde omgeving. Een afvalcluster hier geeft geen overlast. Nu de Binckhorst weer lijkt af te vallen als locatie, zou het dus logisch zijn voor een deel van de niet-watergebonden componenten naar het GAVI-kavel te kijken. Dit wordt bevestigd in de Nota van Uitgangspunten voor het GAVI-kavel 1b, waarin staat dat er naast de tramremise nog circa 8 ha. beschikbaar is voor bedrijvigheid met milieucategorie 3.1 en hoger. Daarvan is 4,6 ha. al toegewezen als hoge milieu categorie compensatie vanuit de Binckhorst. Daarnaast zal ‘met verschillende collegebesluiten nog 5,1 ha overige bedrijvencompensatie plaatsvinden op het GAVI-kavel’, dus al meer dan beschikbaar is.
Daarmee is alle resterende ruimte op het GAVI-kavel dus al voortijdig toegewezen door het college, voordat duidelijk was wat de locatie zou worden van de verschillende componenten van het Binckhorst afvalcluster. De gemeente heeft zichzelf daarmee de speelruimte ontzegd om het GAVI-kavel mee te kunnen nemen als een alternatieve locatie voor de componenten van het afvalcluster die nu voorzien worden in de Vlietzoom, met een omvang van 3,7 ha.
Om goede redenen bestaat er bij veel betrokkenen grote weerstand tegen plaatsing van (een onderdeel van) het afvalcluster in de Vlietzoom, zoals bleek in het participatie traject. Daar komt nu nog bij dat een van de gekozen componenten daarvan, een groot ABS, veel verkeer met zich mee zal brengen, iets wat juist in de Vlietzoom zeer ongewenst is: de hoeveelheid verkeer moet hier juist worden teruggebracht. Een oplossing zou kunnen zijn, de genomen collegebesluiten over 5,1 ha ‘overige bedrijvencompensatie’ te heroverwegen. Wellicht kan die compensatie worden gevonden in de nog te realiseren 10 ha. uitbreiding van het bedrijventerrein Westvlietweg, in plaats van de afvalcluster componenten. Die kunnen dan gesitueerd worden op het GAVI-kavel.
Conclusies De door het college gekozen locatie van vier componenten van het Binckhorst afvalcluster in het bedrijventerrein Westvlietweg is rampzalig voor de natuurwaarden van de Vlietzoom. Bovendien wordt dan geen rekening gehouden met de uitkomsten van het doorlopen participatie traject en met de ontwikkelvariant ‘Haags Cultuurlandschapspark’, de voorkeursvariant van de Haagse Gemeenteraad, de provincie, en vele betrokken organisaties waaronder de AVN. Een andere locatie kan gevonden worden door de voorgenomen invulling van de resterende ruimte op het GAVI-kavel te heroverwegen. Het voorgestelde tracé van de ontsluitingsweg van het bedrijventerrein Westvlietweg is zeer schadelijk voor de natuurwaarden van de Vlietzoom en moet daarom worden heroverwogen.
Wij verzoeken het college daarom dringend om de genomen besluiten ten aanzien van de locatie van componenten van het afvalcluster in de Vlietzoom, en het tracé van de ontsluitingsweg te heroverwegen.
Met vriendelijke groeten, Dick Ooms (voorzitter), Caroline de Jong (secretaris).
