‘Kent of herinnert u zich nog zo’n voetballocatie alwaar de huizen als het ware boven op het veld lagen? Ik wel, echter in deze column wil ik bij voorkeur inzoomen op de voormalige voetbalvelden aan de van Tuyllstraat/Hoekwaterstraat te Voorburg. Hier lagen in de jaren dertig uiteindelijk drie voetbalvelden, aan de lange zijde begrensd door het spoor, aan de andere lange zijde door de tuinen van een veelheid aan Hoekwaterstraat woningen.

Het was een hele zoektocht om de nodige Hoekwaterstraat-informatie te verzamelen, zeker gezien het feit dat de bedoelde locatie aanvankelijk schijnbaar aan de van Tuyllstraat te Voorburg was gelokaliseerd. Daar waar ik pas vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw info inzake de Hoekwaterstraat heb aangetroffen, daar trof ik vanaf 1927 de eerste bespelers van de Voorburgse van Tuyllstraat sportvelden.

Aanvankelijk betrof het een strook aan weilanden tussen de Voorburgse huizen en het spoor. Aangezien ik er inmiddels van overtuigd ben dat de velden van de Van Tuyllstraat grensden aan de jongere velden van de Hoekwaterstraat kan ik zonder schroom de geschiedenis van deze Voorburgse sportlocatie aan u proberen voor te schotelen.

Één van de eerste bespelers van het Voorburgs sportterrein moet vanaf 1927 AVV – het latere Triomph – zijn geweest. In 1929 – het jaar dat AVV naar een andere voetballocatie verhuisde – werden door twee bedrijfsvoetbalelftallen van de Postgiro – G.S.V. (Giro Sport Vereniging, opgericht 1928) – op de voetballocatie langs het spoor – voetbalwedstrijden gespeeld. Dit betreft dus de voorganger van het in 1941 opgerichte GONA – kan niet anders. Dat enkele maanden hiervoor – tijdens een Pinksterweekend – door de N.A.S.B. (Nederlandse Arbeiders Sport Bond) een voetbalfestijn werd georganiseerd kan uit een krantenartikel worden afgeleid.

Om het bij voetbalclubs te houden zoom ik bij voorkeur in op AVV, G.S.V. en de eerste vanuit het HVB-zaterdagvoetbal afkomstige van Tuyllstraat-bespeler RAS. Dat er nog een veelheid aan voetbalverenigingen volgden is overduidelijk.

In ieder geval is het helder dat er op de velden niet alleen kon worden gevoetbald, er kon worden gehandbald – zo beschikte G.S.V. over een handbalafdeling. Op de sportlocatie was zelfs een turnhal en een overkapping waaronder kon worden gerolschaatst. Er werd tevens aan atletiek gedaan, waarbij ik mezelf afvraag hoe het met de veiligheid was geregeld toen circa duizend atleten zich verzamelden aan de van Tuyllstraat en een jonge atlete met een speer in de voet moest worden afgevoerd.

Daar waar tegenwoordig een Gemeentelijk voetbalveld voor hele zaterdagen en/of zondagen gehuurd dient te worden daar was dit in de jaren dertig per dagdeel of zelfs per twee uur mogelijk – zo ook aan de van Tuyllstraat/Hoekwaterstraat. Van 1930 tot 1932 speelden een aantal lagere elftallen van BMT aan de van Tuyllstraat/Hoekwaterstraat. GSC heeft er dus vanaf 1935 gevoetbald, zelfs HRC (Haagse Ruby Club) heeft er in de jaren dertig gerugbyd. Het nodige rugbydoel-materiaal werd per wedstrijd opgebouwd. Voetbalvereniging PATS speelde er vanaf de jaren dertig (in 1945 werd dit Oosterboys).

Dat men daar aan het sportterrein over een zogenaamde consumptietent beschikte was in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw mooi meegenomen. Verder beschikte men over drie kleedkamers en een wasgelegenheid. In de jaren veertig – ook tijdens de oorlog – was het een komen en gaan van voetbalclubs daar aan de Hoekwaterstraat. In 1942 werd de vermelding inzake een nieuw speelveld voor Provinciale Waterstaat wereldkundig gemaakt. In 1947 werd dit overigens PZH. Andere nieuwkomers waren Pare Boys, DORR en WAC.

Het was echt een machtige locatie voor buurtbewoners die zo vanuit hun tuin allerlei sportactiviteiten konden bewonderen, echter op dat moment dat aan het eind van de 2e wereldoorlog de voetbalvelden als tijdelijk vliegveld werden opgetuigd verdwenen de sportactiviteiten.

Met de intocht van de geallieerden en de Prinses Irenebrigade was de bevrijding van de Hofstad eindelijk een feit, echter vanwege oorlogsschade liepen de verbindingen met de rest ons land nogal moeizaam. Snel vervoer door de lucht genoot de voorkeur. De sportvelden aan de Hoekwaterstraat lagen gunstig in de onmiddellijke nabijheid van de regeringsgebouwen en werden destijds zonder twijfel met onmiddellijke ingang gevorderd om in te richten als airstrip voor de kleine vliegtuigen van een Engels squadron. In mei 1945 aanvankelijk met een personeelssterkte van 22 man, in september 90 en in november waren er 120 man gelegerd.

De kleedruimtes van het sportcomplex werden ingericht als slaapplaats; de turnzaal veranderde in een vliegtuigwerkplaats. Eind september 1945 startte de Regeringsdienst binnenlandse vluchten met tweemotorige toestellen. Voor een dergelijk vliegtuig was de Voorburgse airstrip te klein waardoor noodzakelijkerwijs in december 1945 het Voorburgse squadron naar vliegveld Valkenburg werd verplaatst. Het noodvliegveld in Voorburg werd opgeheven en na verloop van tijd weer als sportveld in gebruik genomen.

Vanaf begin 1946 konden de velden aan de Hoekwaterstraat dus gewoon weer worden bespeeld. De terreinnood was enorm, vandaar dat in 1946 zelfs HVV met een aantal elftallen tijdelijk naar Voorburg moest uitwijken. SVT, GONA, HGA, Oosterboys, GSC, PDK en Wit Blauw RK speelden hun thuiswedstrijden op de (nog steeds) drie velden. Het vaststellen van de wedstrijdprogramma’s moet haast wel een enorme klus zijn geweest.

Het was een komen en gaan van voetbalclubs. CWP, NLS en DORR verhuisden of keerden terug naar de velden aan de Hoekwaterstraat. En als je dan leest dat een vertegenwoordiger van de Voorburgse geneeskundige dienst – die vanuit het EHBO-huisje – weigerde om een speler van het in principe Haagse NLS te behandelen omdat de ernstige blessure op Voorburgs grondgebied had plaatsgevonden, dan lijkt het mij helder dat kortzichtigheid destijds ook al hoogtij vierde.

Er kan gerust worden vastgesteld dat de velden overbelast moeten zijn geweest destijds. Op zomeravonden werd het zogenaamde zomeravondvoetbal gespeeld, voor schoolvoetbalwedstrijden kon men op woensdagmiddag o.a. aan de Hoekwaterstraat terecht. Ik ben echt benieuwd hoe die velden er eind jaren veertig en jaren vijftig hebben bijgelegen. Waren de remsporen van de vliegtuigen nog waar te nemen? Groeide er nog wel gras? Ik weet het niet, echter heb wel een donkerblauw vermoeden.

Gevoetbald werd er. Dat is zeker. SVT en Oosterboys besloten tot een Hoekwaterstraat-fusie. OSC was geboren. Dat in 1961 een kunstlichtinstallatie op het complex beschikbaar werd gesteld was uiteraard goed voor de extra veldtrainingen welke in de avonduren werden afgewerkt. Trouwens ook de Valkeniers speelde kortstondig aan de Hoekwaterstraat. Duinoord en PVS maakten langdurig gebruik van deze velden.

En dan is het 1964, het jaar dat vanuit officiële instanties wordt aangegeven dat het Hoekwaterstraat-sportcomplex op termijn zal worden gesloten. De Utrechtsebaan zal worden aangelegd. Geleidelijk aan moesten de clubs hun heil dus elders zoeken en dat is o.a. gelukt mede omdat er in Den Haag eind jaren vijftig een flink aantal voetbalcomplexen door de Gemeente is aangelegd. De laatste Hoekwaterstraat-voetbalwedstrijd is rond 1970 gespeeld, daarna was het tijd voor de definitieve aanleg van de Utrechtsebaan welke in 1976 in gebruik werd genomen.

Enkele voorbeelden van clubs die als gevolg van de aanleg van de Utrechtsebaan verhuisden zijn GSC, OSC en Duinoord. GSC verhuisde in 1965 naar het complex aan de Erasmusweg alwaar men jarenlang zou spelen. OSC verhuisde in 1967 naar de Vlamenburg in Mariahoeve, de locatie waar nu Haagse Hout – fusieclub tussen OSC en Postalia – is gehuisvest.

Duinoord speelde met het eerste elftal tot 1954 op de velden aan de Hoekwaterstraat. Echter nadat het vlaggenschip promoveerde en de Hoekwaterstraat-velden schijnbaar ongeschikt voor KNVB voetbal zouden zijn, speelde Duinoord 1 elders. In 1957 degradeerde het 1e selectie elftal en keerde men gewoon weer terug naar de Hoekwaterstraat. In 1966 verhuisde Duinoord met alle elftallen naar het Kleine Loo, het complex waar nu VUC is gehuisvest. In 1968 volgde een verhuizing naar Isabellaland.

In 1965 verhuisde DORR naar Escamp. GONA was in 1959 reeds naar het complex aan de Berensteinlaan verhuisd. PZH verhuisde in 1965 naar de Hengelolaan alwaar men als onderverhuurder bij BMT introk. CWP was reeds in 1957 naar het veld aan de Muurbloemweg vertrokken, PDK in 1949 naar Ockenburgh, Wit Blauw RK in 1949 naar de Westvlietweg, RAS in 1946 naar de velden aan de Nijkerklaan, terwijl NLS naar de Buurtweg verhuisde. PVS heeft nog zeker tot 1968 aan de Hoekwaterstraat gespeeld.

Geleidelijk aan werden de Hoekwaterstraat-velden dus meer en meer verlaten, gras werd immers vervangen door de betonnen Utrechtsebaan snelweg.

(Bewerking column Rini Toet, de Haagse voetbalhistorie. Foto de Haagse voetbalhistorie)