De VVD wil vooralsnog geen formele coalitieonderhandelingen starten met D66 en CDA. De liberalen willen eerst een ‘voorverkenning’ waarin heikele dossiers aan de orde moeten komen en het onderlinge vertrouwen moet blijken.

Dat is de uitkomst van een extra vergadering van de gemeenteraad. De informateurs Kaya en Smallenbroek adviseerden nu een coalitie van D66, CDA en VVD te gaan vormen na mislukte pogingen combinaties van VVD, GBLV, D66 en VVD, GBLV, PRO te smeden.

‘Het proces is nog niet afgerond. We zijn er nog niet’, aldus Astrid van Eekelen, politiek leider van de VVD. Zij wees erop dat de combinatie van D66, CDA en VVD niet spoort met de wens van de VVD: VVD, GBLV, D66, CDA dan wel Aandacht-LV in de plaats van GBLV. Die beide combinaties noemde zij ‘interessant’ en ze ‘kunnen ook werken’. ‘Een brede basis biedt ook stabiliteit’.

‘We moeten de coalitie niet te snel vormen. We moeten kijken wat op lange termijn het beste werkt. De VVD wil een voorverkenning op inhoud en vertrouwen. We moeten dat de tijd geven. Dossiers afstemmen in een open gesprek ten behoeve van een goed bestuur. Met respect en vertrouwen. We moeten nu slagen als coalitie. Als blijkt dat er een goede basis is, een fundament, kunnen we door gaan’.

De VVD-leidster sprak over ‘een mogelijke coalitie’ daar waar het gaat om de combinatie D66, CDA, VVD. ‘Ik acht het niet onmogelijk dat wij er uit komen. Maar daar moeten we even de tijd en de ruimte voor nemen. Niet oneindig lang, maar redelijk. Eén tot twee weken. We moeten eerst inventariseten wat we bespreken’.

Wie de voorverkenning zou moeten leiden, zei Van Eekelen niet te weten. De twee informateurs zijn sinds gisteravond van hun taak ontslagen.

Bekend is dat VVD en D66/CDA van mening verschillen over de bebouwing van Vlietland. Ook op veel andere punten wijken de verkiezingsprogramma’s van elkaar af, net als het stemgedrag in de gemeenteraad.

De voorlieden van D66, Alexander Hielkema, en CDA, Jorrit Koster, leken verrast door de move van de VVD. In eerste instantie meldde Hielkema dat het advies van de informateurs voldoende basis bood de coalitieonderhandelingen in te gaan. ‘We nemen het advies over’. Koster stelde dat het advies ‘zo spoedig mogelijk’ ingevuld moest worden.

Na de uitspraken van Van Eekelen gaf Hielkema aan dat eerst de echte pijnpunten duidelijk moeten worden en moet blijken of partijen nu wel bereid zijn tot compromissen daar waar dat eerder (coalitieberaad VVD, GBLV, D66) niet zo was. Koster: ‘Als we willen kunnen we er uit komen’.

Burgemeester Martijn Vroom verlangde aan het einde van het debat duidelijkheid van D66, CDA en VVD inzake het verdere verloop van de formatie. Zowel voor de voorverkenning als het eventuele vervolg daarop verlangde hij ‘concrete tijdpaden’. Hielkema beloofde die voor ‘aanstaande week’.

In het debat gaven de informateurs aan een coalitie van drie partijen voor te stellen omdat een vierde er bij (GBLV) het geheel instabiel zou maken; want niet nodig voor een meerderheid in de gemeenteraad. Bovendien zou dan ook één van de drie andere coalitiepartijen niet meer nodig zijn.

Op vragen waarom een combinatie met D66 en VVD nu wel zou lukken als het CDA er bij zit, daar waar het eerder mislukte toen GBLV de partner was, kwam geen antwoord.

Smallenbroek erkende dat de uitspraak ‘een zo groen mogelijk Vlietland’ dezelfde is als die in eerdere pogingen tot coalitievorming werd gebezigd. De invulling ervan is aan de partijen zelf, zo gaf hij aan.

De informateurs hebben geen coalitie van D66, PRO, CDA en de Alliantie (SP, Volt, Partij voor de Dieren) voorgesteld omdat zij de Alliantie als ‘te pril’ en ‘onvoldoende stabiel’ beoordeelden, en ervan uit gingen dat zo’n combinatie niet snel te vormen zou zijn. SP-voorman Ed van der Schaft noemde dat oordeel ‘kwetsend’.